ဆွေမျိုးအချင်းချင်း သွေးမသွင်းသင့်သည့် အကြောင်းအရင်း

 ဆွေမျိုးအချင်းချင်း သွေးမသွင်းသင့်သည့် အကြောင်းအရင်း

ဇာတ်လမ်းထဲမှာ ဆိုရင်တော့ သားက ဒဏ်ရာရသွားရင် အမေဖြစ်သူက ‘ ကျွန်မ ကိုယ်ထဲက သွေးကို ယူပါ ။ သူ့ကို သွင်းပေးပါ ’ ဆိုပြီး ပြော ၊ သွေးသွင်းပေး ၊ သက်သာလာ ဆိုပြီး Happy ending လေး ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ် ။ လက်တွေ့မှာလည်း ဒီလို လုပ်လို့ရမယ် ထင်ပြီး အမျိုးတစ်ယောက်ယောက် သွေးလိုလို့ သွားလည်း လှူပေးရော ဆရာဝန်က အမျိုးအချင်းချင်း သွေးသွင်းလို့ မရဘူးပြောရော ။ ဘာလို့လဲ ? ။ ကိုယ်အင်္ဂါတွေ လှူရင်တောင် ဆွေမျိုးနီးစပ်တွေထဲက လှူရတာ ။ ဆွေမျိုးအချင်းချင်း သွေးမသွင်း သင့်တာက ဘာကြောင့်လဲ ? ။

🔴 ဆွေမျိုးအချင်းချင်း သွေးမသွင်း သင့်တာ ဒါတွေကြောင့်ပါ -

ဆွေမျိုးအချင်းချင်း သွေးသွင်းတဲ့အခါ အခန့်မသင့်ရင် Transfusion Associated Graft-Versus-Host Disease ( TA-GVHD ) ဆိုတာ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။ ဒါက ရှားပေမယ့် ဖြစ်လာရင် သေနှုန်းက ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ရှိပါတယ် ။

ဟိုးအရင်တုန်းက သွေးလိုရင် ၊ သွေးအမျိုးအစားလည်း တူတယ်ဆိုရင် အမျိုးတွေဆီက ယူပြီး သွင်းပေးလေ့ရှိပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒီလူနာတွေက သိပ်မကြာဘူး ၊ ရောဂါ လက္ခဏာတွေ အပြင်းအထန် ခံစားရပြီး သေဆုံးသွားကြပါတယ် ။ ဒီလိုမျိုး သွေးသွင်းပြီး ၁ လလောက် အကြာမှာ ဆုံးသွားကြတာတွေ များလာတော့ ဘာကြောင့်လဲဆိုတာကို လေ့လာရာကနေ TA-GVHD ကြောင့် ဆိုတာကို သိလာကြပါတယ် ။ ဒါကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ အမျိုးအချင်းချင်း သွေးလှူတာကို လက်မခံတော့တာပါ ။

🔴 TA-GVHD ဆိုတာ -

ဥပမာ ပြောရရင် ကျောက်ကပ်အစားထိုးထားတဲ့ လူနာမှာ လူနာရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ကျောက်ကပ်ကို လက်မခံနိုင်ဘဲ ပြန်တိုက်သလို သွေးသွင်းထားတဲ့ လူနာမှာလည်း အလားတူဖြစ်ရပ်မျိုး ဖြစ်တာပါ ။

သွေးသွင်းတဲ့အခါ အလှူရှင်ဆီကနေ lymphocytes လို့ခေါ်တဲ့ သွေးဖြူဥဆဲလ်တွေ ပါလာပါတယ် ။ ပုံမှန်ဆိုရင်တော့ လူနာဘက်က ဒီဆဲလ်တွေက ငါတို့နဲ့ အတူတူပဲ သတ်မှတ်ပြီး အန္တရာယ်မပေးပါဘူး ။ ဒါပေမယ့် တချို့အခြေအနေ ( အထူးသဖြင့် ခုခံအား ကျနေတဲ့ အချိန် ) မှာဆိုရင်တော့ ဒီလိုမျိုး မမှတ်မိတဲ့အတွက် အလှူရှင်ဆီက သွေးဆဲလ်က လူနာရဲ့ ဆဲလ်တွေ ၊ အရေပြား ၊ အူလမ်းကြောင်း ၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စတာတွေကို တိုက်ခိုက်တဲ့အတွက် သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်လာရတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။

🔴 ဘယ်သူတွေက TA-GVHD ဖြစ်နိုင်သလဲ

TA-GVHD က ဘယ်သူ့မှာ ဖြစ်မလဲဆိုတာက ပြောရခက်ပါတယ် ။ ခုခံအားကျတဲ့ သူတွေအပြင် ဒီလူတွေမှာလည်း တွေ့ရတတ်ပါတယ် ။

♦ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုး ကုသမှု ခံယူထားတဲ့ လူနာတွေ

♦ မွေးရာပါ T lymphocytes ချို့တဲ့နေတဲ့သူတွေ

♦ Hodgkin lymphoma လို့ခေါ်တဲ့ သွေးကင်ဆာရှိသူတွေ

♦ မွေးကင်းစအရွယ် သွေးလဲရတဲ့ ကလေးသူငယ်တွေ

♦ ကင်ဆာကြောင့် ဆေးသွင်းတာ ၊ ရောင်ခြည်ပြတာကို ပမာဏ များများ ခံယူနေရတဲ့ သူတွေ

♦ Purine နဲ့ အလားတူ ဆေးတွေ ဖြစ်တဲ့ alemtuzumab , antithymocyte globulin မှီဝဲနေတဲ့သူတွေ

♦ သားအိမ်ကနေတဆင့် သန္ဓေသားထဲကို သွေးသွင်းရတဲ့အခါ

♦ ကိုယ်ခံအား ကောင်းပေမယ့် သွေးအနီးဆုံး ဆွေမျိုးဆီက သွေးသွင်းတဲ့အခါ ( ဥပမာ မောင်နှမအရင်းအချာ ၊ မိရင်း ဖရင်း )

♦ လမစေ့ ပေါင်မပြည့်တဲ့ ကလေးတွေ သွေးသွင်းတဲ့အခါ

♦ နှလုံးခွဲစိတ်မှု လုပ်တဲ့အခါ

♦ ဆွေမျိုးဆီကနေ ခုသွေးထုတ်ပြီး ချက်ချင်း ပြန်သွင်းတဲ့အခါ

♦ လောလောလတ်လတ် ထုတ်ထားတဲ့ သွေးကို သွင်းတဲ့အခါ

🏵 ဘယ်သူ့မှာမဆို ဖြစ်သွားနိုင်တယ် ဆိုပေမယ့် ခုပြောခဲ့တဲ့ သူတွေကတော့ ဆွေမျိုးတွေဆီက သွေးသွင်းတာကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ် ။

💠 စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတဲ့အချက်က ခုခံအားကျတဲ့သူတွေမှာ တွေ့ရများတယ်ဆိုပေမယ့် HIV ပိုးရှိသူမှာ တွေ့ရတာတော့ ရှားပါတယ်တဲ့ ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဗိုင်းရပ်စ် နဲ့ သွေးလှူရှင်ရဲ့ T lymphocyte ကြားက တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ် ။

💠 နောက်တစ်ချက်က ချက်ချင်းထုတ်ပြီး ချက်ချင်း သွင်းတဲ့ သွေးထက် ၁၄ ရက်ကျော် ကြာအောင် သိုလှောင်ထားတဲ့ သွေးတွေက ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းတယ်လို့ ဆိုပါတယ် ။

🔴 TA-GVHD ရဲ့ လက္ခဏာများ

လက္ခဏာတွေက သွေးသွင်းပြီး ၈ - ၁၀ ရက်လောက်အကြာမှာ ပြတတ်ပါတယ် ။ လက္ခဏာတွေ အနေနဲ့ -

♦ ဖျားတာ

♦ အရေပြားမှာ အနီစက်တွေ ထွက်တာ

♦ ဝမ်းလျှောတာ

♦ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ထိခိုက်တာ

♦ သွေးဆဲလ်၃မျိုးလုံး နည်းသွားတာ ( သွေးနီဥ ၊ သွေးဖြူဥ ၊ သွေးဥမွှား )

♦ အသည်းထိခိုက်တာတွေ 

ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

🔴 TA-GVHD ကို ဘယ်လိုကုသနိုင်မလဲ

TA-GVHD ရဲ့ သေနှုန်းက ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း နဲ့ အထက်မှာ ရှိပါတယ် ။ အများစုက လက္ခဏာပြပြီး ၁ - ၃ ပတ်အတွင်းမှာ ပိုးဝင်တာကြောင့် သေဆုံးကြပါတယ် ။ ခုခံအားကို ထိန်းဖို့ စတီးရွိုက် တွေ ၊ ခုခံအားထိန်းဆေးတွေ ၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးတာတွေ လုပ်နိုင်ပေမယ့် အသက်ရှင်နိုင်နှုန်း နည်းပါတယ် ။

🔵 ဒါကြောင့် မဖြစ်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်တာက အကောင်းဆုံးပါပဲ ။

🔴 TA-GVHD မဖြစ်အောင် ဘယ်လိုကာကွယ်ကြမလဲ

သွင်းမယ့် သွေးထုပ်ကို ရောင်ခြည်ဖြတ်လို့ ရပါတယ် ။ Gamma radiation တွေ X radiationတွေ နဲ့ lymphocyte တွေ ဆက်မပွားအောင် DNA ပျက်စီးအောင် လုပ်ထားမယ်ဆိုရင် ကိုယ်ထဲရောက်တဲ့အခါ ဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်တာကို တားနိုင်မှာပါ ။

♦ Lymphocyte ကြောင့်ဆိုတော့ -

Lymphocyte မပါတဲ့ သွေးကို သွင်းရင် မရဘူးလားဆိုတော့ ဒါကလည်း အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်မယ်လို့ အာမခံချက် မရှိပါဘူး ။

ဒါကြောင့် ရောင်ခြည်ဖြတ်လို့ရရင် ဖြတ် ၊ မရရင် အမျိုးအချင်းချင်း သွေးသွင်းတာကို ရှောင်တာက အကောင်းဆုံးပါ ။

🌐 ဒါဆို မြန်မာနိုင်ငံက ဆေးရုံတွေမှာ ဘာလို့ ဆွေမျိုးတွေက သွေးကို ပေးလို့ရတာလဲ 

မြန်မာနိုင်ငံက ဆေးရုံတွေမှာ လူနာကို သွေးသွင်းဖို့ ဆွေမျိုးတွေကလှူရင် ယူထားတာမျိုး ရှိပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် ဒါက ကိုယ့်လူနာအတွက် သုံးတာ မဟုတ်ပါဘူး ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သွေးလှူဘဏ်တွေ ရှိပေမယ့် သွေးလိုအပ်ချက်က လှူတာထက် ပိုများပါတယ် ။ ဒါ့အပြင် သွေးထုပ်တွေကို နေရာတိုင်းမှာ ရောင်ခြည်ဖြတ်လို့ မရပါဘူး ။

ဒါကြောင့် ဆွေမျိုးအချင်းချင်း သွေးသွင်းပေးလေ့မရှိပါဘူး ။ လူနာကို သွေးသွင်းပေးတာက တခြားအလှူရှင်ဆီက သွေးပါ ။ ဆွေမျိုးတွေဆီက သွေးယူထားတယ် ဆိုတာက အစားပြန်ပေးတာပါ ။ ဆိုလိုတာက သွေးမလုံလောက်တဲ့အတွက် ကိုယ်က တစ်ထုပ်သွင်းပြီးတိုင်းမှာ နောက်လူနာအတွက် သွေး တစ်ထုပ် ပြန်လှူခဲ့ရပါတယ် ။ ဒါမှ သွေးပြတ်လပ်မှု မရှိမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ ။

#vaa

#ဆွေမျိုးအချင်းချင်းသွေးမသွင်းသင့်သည့်အကြောင်းအရင်း