အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုး (Hepatitis B)

 💠 အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုး (Hepatitis B) 💠

အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုး ဆိုတာ အသံတိတ် လူသတ်သမား အုပ်စုမှာပါတဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ပါ။ သူရှိကြောင်း လက္ခဏာတွေ သိပ်မပြတာကြောင့် သွေးစစ်ကြည့်မှ ရှိနေမှန်းသိသလို ၊ တချို့ ကံမကောင်းရင်တော့ ရောဂါတော်တော်ကျွမ်းမှပဲ B ပိုး ရှိနေကြောင်း သိကြတာများပါတယ်။

ဖြစ်ချိန်တန်ရင် ဖြစ်ကိုဖြစ်လာတဲ့ ရှောင်လွဲလို့ မရတဲ့ ကံတရားကလည်း ရှိနေတော့ မတော်တဆ ကိုယ့်မှာ အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုးရှိနေပြီဆိုပါတေ့ာ။ ရှေ့လျှောက် ပိုဆိုးမလာအောင် ထိန်းဖို့ ၊ B ပိုးကို အနိုင်တိုက်ဖို့ အခြေအနေ ရောက်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒါတွေ သိထားဖို့ လိုလာပါပြီ ။

🔴 အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုး ရှိသူတိုင်း သိထားသင့်တဲ့ အချက်တွေ - 

၁ – ကိုယ့်ရဲ့ ပိုးကောင်ရေ များလာ လား ၊ နည်းသွား လားဆိုတာကိုပုံမှန် သွေးစစ်ပါ ။

ဘယ်သူမှတော့ ကိုယ့်အသားကို အပ်နဲ့ထိုးပြီး သွေးထုတ်တဲ့ ကိစ္စကို မနှစ်မြို့ကြပါဘူး။ ဒါပေမယ့် B ပိုးရှိသူတွေ အနေနဲ့ကျတော့ ရှိနေတဲ့ ပိုးကောင်ရေ ပမာဏကိုသိဖို့နဲ့ အသည်းကို ထိခိုက်နေပြီလား သိဖို့အတွက် နှစ်စဉ် ဒါမှမဟုတ် ၆ လ တစ်ခါ သွေးစစ်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါမှ ကိုယ့်ရဲ့ သွေးအဖြေပေါ်မူတည်ပြီး သင့်တော်တဲ့ ကုသမှုပုံစံကို ဆရာဝန်တွေက ပေးနိုင်မှာဖြစ်လို့ပါ ။ ဒါကြောင့် သွေးဖောက်ဖို့ကို ကြောက်ပြီး သွေးမစစ်ဘဲ မနေပါနဲ့ ။

၂ – B ပိုးထိန်းတဲ့ဆေးကို ဆရာဝန်က သောက်ဖို့ ညွှန်ကြားရင်လည်း ညွှန်ကြားချက်အတိုင်းလိုက်နာပါ ။ 

နေမကောင်းဖြစ်လို့ ဆေးသောက်တဲ့အခါ သောက်ဖို့မေ့သွားတာ ၊ ဆေးပတ်လည်အောင် မသောက်မိတာမျိုးတွေ ဖြစ်ဖူးကြမှာပါ။ သာမန်ဆေးတွေ ကတော့ ဘာမှမဖြစ်ပေမယ့် ဒီ အသည်းရောင်အသားဝါ B ပိုးကို ထိန်းမယ့်ဆေးကိုတော့ နေ့တိုင်း မမေ့မလျော့ ပုံမှန်သောက်ပေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ် ။ ဆေးသောက်ဖို့  ပျက်ကွက်သွားတာနဲ့ ကုသမှုမှာ အကျိုးလျော့သွားနိုင်သလို B ပိုးလည်း ဆေးနဲ့ယဉ်ပါးသွားဖို့ အခွင့်အရေးများသွားနိုင်ပြီး အသည်းကိုပိုပြီး ဒုက္ခပေးနိုင်ပါတယ် ။ ဒါကြောင့် သေချာ အချိန်တစ်ခုသတ်မှတ်ပြီး ဆေးကို မမေ့ဘဲ ပုံမှန်သောက်ပါ။

၃ – စိတ်ရှည်ပါ။

အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုးဆိုတာ ရိုးရိုး သာမန်တုပ်ကွေး တွေလို ၁ ပတ်လောက် ဆေးသောက်လိုက်တာနဲ့တင် အနိုင်တိုက်လို့ ရတဲ့ ပိုးမျိုးမဟုတ်ဘူးဆိုတာ စိတ်ထဲမှာ တွေးထားပါ ။ B ပိုးကို နိုင်တဲ့ ဆေးတွေဖြစ်တဲ့ Tenofovir တို့ ၊ Entecavir တို့ဟာ အချိန်အကြာကြီး စွဲသောက်မှ ပိုးကောင်ရေကို လျှော့ချနိုင်ပြီး အသည်းထိခိုက်မှုနည်းအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်မှာပါ ။ ဆေးကို ညွှန်ကြားတဲ့အတိုင်း စွဲမသောက်ဘဲ စိတ်မရှည်လို့ ကုသမှုမပြီးခင် ရပ်လိုက်လို့ကတော့ ပိုးကောင်ရေနဲ့ အသည်းကိုထိခိုက်နိုင်တဲ့ နှုန်းဟာ အရင်ကထက် ပိုမြင့်တက်သွားပါလိမ့်မယ် ။ ဒါကြောင့် ဆေးသောက်ဖို့ စိတ်ရှည်ပါ ။

၄ – အသည်းကင်ဆာ ရှိ၊မရှိ ပုံမှန်စစ်ဆေးဖို့လည်း မမေ့ပါနဲ့ ။ 

အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုးက အသည်းကိုထိခိုက်စေတတ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ အသည်းကင်ဆာအထိ ပြောင်းလဲသွားစေတဲ့ အဓိက တရားခံပါ။ ဒါကြောင့် အသည်းကင်ဆာရှိ၊မရှိ ပုံမှန် ဆေးစစ်ပါ။ အာထရာဆောင်းရိုက်ပါ ။

ဒါဆို တစ်ခုမေးစရာတော့ရှိပါလိမ့်မယ့်။ B ပိုး ဗိုင်းရပ်စ်သတ်ဆေးသောက်နေတာပဲ အသည်းကင်ဆာ ကို စိုးရိမ်စရာလိုမလားပေါ့။ B ပိုးသတ်ဆေးက အသည်းကိုထိခိုက်နိုင်တဲ့ နှုန်းကို လျှော့ချပေးတာ မှန်ပေမယ့် လူနာက အသက်ကြီးနေရင် ၊ မျိုးရိုးထဲမှာ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်ဖူးတဲ့သူရှိနေရင် ၊ နဂိုတည်းက အသည်းခြောက်တဲ့ ဝေဒနာခံစားနေရရင် အချိန်မရွေး အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်တာကြောင့် ကြိုပြီး သိထားလို့ရအောင် စစ်ဆေးကြည့်တာ မမှားပါဘူး။ စောစောသိတော့ စောစော ကုသမှုခံယူလို့ရတာပေါ့ ။ စစ်ဆေးမှုကြောင့် ပိုက်ဆံကုန်မှာကို မမြင်ပါနဲ့ ။

၅ – B ပိုးအတွက် ဟိုဆေးလေးကကောင်းတယ် ၊ ဒီဆေးလေးက ကောင်းတယ်ဆိုပြီး ဆေးတွေစုံအောင် လျှောက်မသောက်ပါနဲ့ ။

လူတိုင်းကတော့ ကိုယ်ဖြစ်နေတဲ့ ရောဂါ လုံးဝ အမြစ်ပြတ်ပြီး အမြန်ပျောက်ချင်တဲ့ သူချည်းပါပဲ ။ ဒီတော့ ကောင်းပေ့ ၊ စွမ်းပေ့ဆိုတဲ့ ဆေးတွေကို လျှောက်စမ်းကြတာကို အပြစ်ပြောလို့တော့မရပါဘူး ။ ဒါပေမယ့် တစ်ခုစဉ်းစားရမှာက အခြားလူတွေညွှန်းတဲ့ လေ့လာချက်တွေ သေချာလုပ်မထားတဲ့ ဆေးကိုရွေးမလား ၊ လေ့လာစမ်းသပ်မှုတွေ သေချာလုပ်ထားတဲ့ ဆရာဝန် ညွှန်ကြားတဲ့ဆေးတွေကို သောက်မလားဆိုတာပါ။

တစ်ချက်တည်းနဲ့ B ပိုးကို အနိုင်တိုက်နိုင်တဲ့ မှော်ဆေးဆိုတာ မရှိပါဘူး ။ စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ ဆေးကုသမှုကိုသေချာခံယူပြီး အစားအသောက် ၊ လူနေမှု့ပုံစံတွေကိုပါ ထိန်းမှ B ပိုးကို အနိုင်တိုက်နိုင်မှာပါ။

၆ – ကိုယ်ဝန်ကြီးနဲ့ B ပိုးရှိနေပြီဆိုရင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ ။ ပိုးသတ်ဆေးသောက်ရင် ကလေးကို ထိခိုက်နိုင်သလား ။

အမေရိကန်နိုင်ငံ B ပိုးသုတေသန ဌာနကပြောကြားချက်တွေအရ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ မှာ B ပိုးကောင်ရေ 200,000 IU/mL ထက်များနေရင် tenofovir တို့ telbivudine လို ပိုးသတ်ဆေးတွေကို ကိုယ်ဝန်ပတ် ၂၈ ပတ် လောက်မှာ စသောက်လို့ရပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ် ။ ဒီဆေးတွေဟာ သင့်ဗိုက်ထဲက ကလေးကိုထိခိုက်စေမှာ မဟုတ်ပါဘူး ။ ဒါ့ပြင် မီးဖွားပြီးပြီးချင်း ၁၂ နာရီအတွင်း ကလေးကို B ပိုး ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေထိုးပေးလိုက်ရင်လည်း ကလေးဆီ B ပိုးကူးစက်နိုင်ချေက သိသိသာသာနည်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။

၇– ကိုယ့်ဆီကနေ သူများဆီကို မကူးစေချင်ဘူးဆိုရင် ကိုယ့်ဘက်က ကာကွယ်မှုတွေ လုပ်ထားဖို့တော့ လိုပါလိမ့်မယ် ။

B ပိုးဟာ သွေးတို့ ၊ ချွေးတို့ ၊ တံတွေးတို့လို ကိုယ့်ခန္ဓာကနေထွက်တဲ့ အရည်တွေကနေ တစ်ဆင့် ၊ လိင်ဆက်ဆံရာကတစ်ဆင့် ၊ ဆေးထိုးအပ်ကနေ တစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်တယ်ဆိုတာ အားလုံးသိပြီးဖြစ်မှာပါ ။ ဒီတော့ သွားပွတ်တံ တစ်ခုတည်းကို တူတူသုံးတာ ၊ ဆေးထိုးအပ်တစ်ခုတည်းကို မျှသုံးတာ ၊ အကာအကွယ် မပါဘဲ လိင်ဆက်ဆံတာမျိုးတွေကို ကိုယ့်ဘက်နေ စပြီးစည်းထား ရှောင်ရပါမယ် ။

၈ – B ပိုးရှိနေပြီဆိုတာနဲ့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပတ်ဝန်းကျင်ကနေ သွေးဖယ်မထားလိုက်ပါနဲ့ ။

B ပိုးဟာ သူများကို ကူးစက်နိုင်တဲ့ ရောဂါဆိုတာ မှန်ပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ဆီမှာ B ပိုးရှိလို့ဆိုပြီး စိတ်ပျက် အားငယ်မသွားလိုက်ပါနဲ့ ။ ဆေးမှန်မှန်သောက်သွားရင် ပိုးကောင်ရေကို ထိန်းထားပေးသွားမှာ ဖြစ်လို့ အခြားသူဆီကို ကူးစက်နိုင်ချေလည်း နည်းပါးသွားပါလိမ့်မယ်။ B ပိုးရှိနေလို့ဆိုပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အလုပ်၊ အိပ်မက်၊ ပညာရေးအားလုံးကို စွန့်လွှတ်လိုက်စရာ မလိုပါဘူး ။

၉ – ကိုယ့်မှာရှိနေတဲ့ B ပိုးအကြောင်းကို ထိမ်ချန်မထားဘဲ မိသားစု အပေါင်းအသင်းတွေနဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကို ဖွင့်ပြောပါ ။

ကိုယ့်မှာ ကူးစက်တတ်တဲ့ ရောဂါပိုးတစ်ခုရှိနေကြောင်း ဖွင့်ပြောဖို့ကို လူတိုင်းဝန်လေးကြပါတယ် ။ ဒါပေမယ့်လည်း ချွေးတို့ ၊ တံတွေးတို့ ၊ လိင်ဆက်ဆံတာတို့ကနေ B ပိုးက ကူးစက်တတ်တယ်ဆိုတော့ မိသားစုဝင်တွေ ၊ ကိုယ်ချစ်ရတဲ့သူတွေကို ကိုယ့်ရောဂါအကြောင်း ကြိုပြီး ပြောထားဖို့လိုပါတယ်။ ဒါမှ သူတို့လည်း ကြိုတင်စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်မိမှာဖြစ်ပြီး ရှိနေခဲ့ရင်လည်း ကုသမှုကို စောစောခံယူနိုင်တာကြောင့် ဆိုးဝါးတဲ့ အခြေအနေတွေကို ရှောင်လွှဲပြီးသား ဖြစ်မှာပါ။

ဒါ့ပြင် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းသွားတဲ့အခါမှာလည်း မိမိမှာ B ပိုးရှိတဲ့အကြောင်းကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါမှသူတို့လည်း သတိထားပြီး မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့မှာတော့ အသံတိတ်လူသတ်သမားထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အသည်းရောင် အသားဝါ B ပိုး ရှိသူတိုင်း သိထားသင့်တဲ့ အချက်တွေ နဲ့ ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် အချက်ကလေးတွေပြောပြပေးပြီးသွားပြီဆိုတော့ နောက်နေ့မှာလည်း ဘယ်လို အကြောင်းအရာလေးတွေနဲ့ ပြန်လာမယ်ဆိုတာ ဆက်လက် စောင့်ကြည့်နေပေးပါနော်။ 

"သွေးစစ်ဖို့မမေ့ပါနဲ့၊ ရောဂါဖြစ်တာ ရှက်စရာ မဟုတ်ပါ"  မိမိနှင့် မိမိချစ်တဲ့ မိတ်ဆွေ သူငယ်ချင်းများအပေါ်  ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောထားခြင်းဖြင့် B ပိုး၊ C  ပိုး စတဲ့ သွေးနဲ့ ချွေး‌တွေက တဆင့် ကူးစက်တတ်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါတွေကို ကာကွယ်ကြရအောင်လားရှင်။

#vaa

#Bပိုး

VAA (VHCA Alumni Association)