သွေးတိုးရောဂါဆိုတာဘာလဲ

 သွေးတိုးရောဂါဆိုတာ ဘာလဲ?

Hypertension ဆိုတာကို သွေးတိုးတယ်လို့ လူသိများပါတယ်။ သွေးပမာဏမြင့်မားပြီး သွေးလွှတ်ကြောနံရံတွေကို ဆန့်ကျင်တွန်းကန်လာတဲ့အခါဖြစ်ပေါ်တဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ နှလုံးကနေ သွေးလွှတ်ကြောသို့ သွေး ညှစ်ထုတ်လိုက်တာနဲ့ သွေးစီးဆင်းမှုက သင့်ရဲ့သွေးကြောနံရံတွေကို တွန်းတဲ့အခါ သွေးဖိအားအဆက်မပြတ်ပြောင်းလဲစေပါတယ်။ ဒီလို သွေးဖိအားမြင့်တက်ခြင်းက အချိန်ကြာမြင့်စွာဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်တော့ သင့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

သွေးတိုးရောဂါ အမျိုးအစားများစွာရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဓိကအမျိုးအစားများကတော့ :

✳️Primary hypertension,(essential hypertension , idiopathic hypertension) လို့လည်းသိထားကြပါတယ်

✳️Secondary hypertension (အောက်ပါအကြောင်းရင်းတစ်ခုခုကြောင့်ဖြစ်တာဖြစ်ပါတယ်။)

Isolated systolic hypertension

Preeclampsia (ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလ သွေးတိုးခြင်း) စတာတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

သင် သို့မဟုတ် သင် အလေးထားတဲ့သူမှာ သွေးတိုးရောဂါရှိလျှင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှုခံယူခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။

သင့်ရဲ့သွေးပေါင်ချိန်မှာ‌ တွေ့ရတဲ့ ဂဏန်းများက ဘယ်လိုအဓိပ္ပါယ်လဲ?

သင့်ရဲ့သွေးပေါင်ချိန်မှာ ဂဏန်း၂ မျိုး ပါဝင်ပါတယ်။ သင့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ လည်ပတ်နေတဲ့ သွေးကြိမ်နှုန်းကို တိုင်းတာတာဖြစ်ပါတယ်။

– Systolic (အပေါ်မှာတွေ့ရတဲ့ နံပါတ်၊ အပေါ်သွေး) ကတော့ပိုများတဲ့ပမာဏတစ်ခုပါ။ နှလုံးခုန်တဲ့အခါ သွေးကြောထဲမှာဖြစ်သွားတဲ့ ဖိအားကို တန်ဖိုးကိုတိုင်းတာတာပါ။ ဒါဟာ နှလုံးကြွက်သားကျုံ့ညှစ်တဲ့အချိန်မှာ ဖြစ်လာပါတယ်။

– Diastolic (အောက်မှာ ပေါ်နေတဲ့နံပါတ်၊ အောက်သွေး) ကတော့ ပိုနည်းတဲ့ပမဏဖြစ်ပြီး နှလုံးခုန်သံ တစ်ချက်နဲ့တစ်ချက်ကြားထဲက သွေးကြောထဲမှာဖြစ်သွားတဲ့ ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်ဟာ နှလုံးက ခဏနားနေပြီး သွေးပြန်ဖြည့်နေတဲ့အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။

❇️ပြင်းထန်မှုပေါ်မူတည်ပြီး သွေးတိုးခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။

🔸Prehypertension: 120/80 mmHg or higher

🔸Stage (1) high blood pressure: 140/90 mmHg or higher

🔸Stage (2) high blood pressure: 160/100 mmHg or higher

🔸Hypertensive crisis (a life-threatening condition): 180/110 mmHg or higher

American Heart Association ၏အဆိုအရ 120/80 mmHg နဲ့ 90/60 mmHg ကြား ပမာဏကို သွေးပေါင်ချိန်ပုံမှန် ဖြစ်တယ်လို့ မှတ်ယူပါတယ်။ တစ်ခါလေးတိုင်းရုံနဲ့ သွေးတိုးရှိတယ်လို့ မှတ်လို့မရပါ။

(15) မိနစ်အကြာမှာတစ်ခါ ထပ်တိုင်းပြီးမှ သွေးတိုးနေပြီလို့ သတ်မှတ်ရမှာပါ။

သင့်ရဲ့သွေးပေါင်ချိန်ဟာ တသမတ်တည်း 140/90 mmHg အထက်ရောက်နေရင်တော့ သွေးတိုးရောဂါ ဖြစ်နေပြီလို့ ဆိုနိုင်ပါသည်။ 

ဒါဟာ သင့်သွေးတွေက ဖိအားပိုမြင့်နေပြီး သွေးကြောတွေရော ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ‌တွေ အပေါ်ပိုပြီးဖိအားပေး ထိခိုက်နေပြီလို့ ဆိုလိုပါတယ်။

✳️ဘယ်လိုအချက်တွေကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်သင့်ပါသလဲ?

သွေးတိုးရောဂါဟာ အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ မခံစားရပေမဲ့ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ၊ နှလုံးရပ်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်ခြင်း စတဲ့ အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

 သွေးတိုးဝေဒနာရှင်လူအများစုဟာ ရောဂါလက္ခဏာမပြပဲရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သွေးတိုးရောဂါကို  "အသံတိတ်လူသတ်သမား" လို့ခေါ်ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

✳️သွေးတိုးရောဂါဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းတရားများက ဘာတွေလဲ?

သွေးတိုးဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းက တိကျသေချာစွာ မရှိပေမယ့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူတွေက သွေးတိုးစေနိုင်သောအချက်များကို ဖော်ထုတ်ထားပါတယ်။

သွေးတိုးတွင် primary hypertension နဲ့ 

 secondary hypertension ဆိုပြီး ၂မျိုးရှိပါတယ်။

Primary hypertension (Essential hypertension) လို့လည်း လူသိကြပါတယ်။ အဖြစ်အများဆုံးအမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ခံအကြောင်းရင်းလည်းမရှိတဲ့ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ လေ့လာချက်များအရ မျိုးရိုးဗီဇ၊  အသက်နှင့်မျိုးနွယ် စတာတွေနဲ့ ပတ်သက်လိမ့်မယ်လို့ တွေးထားကြပါတယ်။ 

သွေးတိုးဖြစ်စေသည့် အခြားအချက်များမှာ  

🏃ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုမရှိခြင်း၊

👶အဝလွန်ခြင်း၊

🚭ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊

🧂နေ့စဉ် အစားအသောက်ထဲတွင် ဆားများများ စားသုံးမှု

🥂အရက်သောက်ခြင်း စသည်တို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

Secondary hypertension ကိုဖြစ်စေတဲ့ အချက်တွေမှာ -

🛌အိပ်ပျော်စဉ်အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ 

🔸ကျောက်ကပ်ရောဂါ

❤️နှလုံးရောဂါအခြေအနေများနှင့် 

🔸ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ သို့မဟုတ် 

🔸adrenal gland မူမမှန်ဖြစ်ခြင်း စတာတွေပါဝင်ပါတယ်။

ဤအခြေအနေများ‌ကြောင့် သွေးပေါင်ချိန်တက်စေနိုင်ပြီး သွေးတိုးရောဂါဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

တချို့သော ဆေးတွေ ဥပမာ အီစရိုဂျင်ပါဝင်တဲ့ ကိုယ်ဝန်တားဆေးများ၊ steroids နှင့် သွေးကြောကျဉ်းစေတဲ့ ဆေးတွေက သွေးပေါင်တက်စေပါတယ်။

တချို့အမျိုးသမီးတွေမှာတော့ ကိုယ်ဝန်ရှိတာ သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းကုထုံးတွေက သွေးဖိအားကို တိုးစေပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆေးကုသမှုခံယူပြီးရင် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒီကုသမှုက ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာမှာဖြစ်ပြီး သင့်ရဲ့သွေးပေါင်ချိန် ဆက်ပြီး မြင့်မားနေသေးတယ်ဆိုရင် သင့်ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သင့်ပါတယ်။

#vaavhcaalumniassociation

#hypertension

#medicalknowledge

#သွေးတိုး

#ကျန်းမာရေး